Gezondheid zou niet mogen afhangen van iemands taalvaardigheid, het kunnen ontcijferen van een brief of het omgaan met een digitaal loket. Toch is dat voor veel Rotterdammers de dagelijkse realiteit. Daarom kwamen op donderdag 9 april ruim 120 professionals uit zorg, welzijn, onderwijs, sport en beleid bijeen tijdens de bijeenkomst van de Rotterdamse Alliantie Gezondheidsvaardigheden (RAG).
Wat begon als een gezamenlijke ambitie, werd deze middag een concrete mijlpaal: alle aangesloten organisaties ondertekenden het samenwerkingsakkoord en spraken daarmee hun commitment uit om samen te bouwen aan een gezondheidsvaardiger Rotterdam.
Een belangrijke stap, want de urgentie is groot. In Rotterdam zijn de gezondheidsverschillen tussen inwoners erg groot. Landelijk gezien heeft één op de drie volwassenen moeite met het vinden, begrijpen, op waarde schatten en toepassen van informatie over gezondheid. In veel wijken in Rotterdam wordt dit aantal zelfs nog hoger geschat. Dit heeft directe gevolgen voor hun gezondheid, zelfredzaamheid en contact met zorg en ondersteuning. Door hier samen verantwoordelijkheid in te nemen, versterken we de regie van mensen over hun gezondheid.
1 + 1 = 3
De kracht van de RAG zit in de samenwerking. Vijftien organisaties, gecoördineerd door Samergo, bundelen hun kennis en ervaringen en delen hun praktische hulpmiddelen. Wat hen bindt, is een gedeelde overtuiging: geen enkele organisatie kan dit vraagstuk alleen oplossen. Juist door samen te leren, te experimenteren en te verbeteren, ontstaat beweging.
Die samenwerking is geen eenmalige actie, maar een lerend netwerk. Organisaties ontmoeten elkaar regelmatig en werken samen aan concrete thema’s zoals bewustwording vergroten, de theorie in de praktijk brengen en voortgang meten. Op deze manier hoopt de RAG bij te dragen aan het terugdringen van de gezondheidsverschillen binnen Rotterdam.
Van systeem naar mens – en weer terug
De bijeenkomst maakte voelbaar waar het in de praktijk om draait. In een indringend gesprek deelde een ervaringsdeskundige hoe ingewikkeld de zorg kan zijn. Wat voor professionals logisch lijkt, kan voor een patiënt verwarrend zijn. Ook werd de situatie van gemiste afspraken, zoals no-shows, of het niet opvolgen van adviezen besproken. Vaak is dit geen onwil, maar een gevolg van hoe systemen zijn ingericht.
Jet Bussemaker, hoogleraar en voormalig minister van Onderwijs, plaatste dit in een breder perspectief. Zij benadrukte dat het verkleinen van gezondheidsverschillen vraagt om een andere manier van kijken en werken. Niet alleen focussen op individuele verantwoordelijkheid, maar ook op hoe organisaties en systemen mensen ondersteunen of juist onbedoeld belemmeren.
De rode draad: werken aan gezondheidsvaardige organisaties gebeurt op twee niveaus. In het dagelijks handelen van professionals gaat het om hoe je communiceert en aansluit. Op organisatieniveau gaat het om hoe processen en communicatie zijn ingericht. Gezondheidsvaardige organisaties herkennen drempels en nemen die weg.
Kleine stappen, groot verschil
Misschien wel de belangrijkste boodschap: je hoeft niet alles in één keer perfect te doen. Juist kleine, haalbare stappen maken het verschil. Tegelijkertijd werd erkend dat beginnen soms lastig is. Veel organisaties aarzelen, bijvoorbeeld omdat ze het meteen goed willen doen. Juist daarom is samenwerking op dit onderwerp zo waardevol.
Tijdens de inspiratiesessies deelden professionals concrete voorbeelden. Stel vaker de vraag: “Kunt u in uw eigen woorden vertellen wat we hebben afgesproken?” Betrek ervaringsdeskundigen bij het opstellen van communicatie en processen. Maak gebruik van visuele ondersteuning tijdens consulten, zoals praatplaten of posters. Werk samen met partners in de wijk.
Het zijn kleine aanpassingen, maar ze hebben grote impact op hoe mensen zorg ervaren en gebruiken.
Doe je mee?
De RAG is geen gesloten netwerk, maar een beweging die groeit. Want hoe meer organisaties aansluiten, hoe groter de impact.
Werk jij in zorg, welzijn, beleid, sport, onderwijs of een andere sector en wil je ook bijdragen aan een gezondheidsvaardiger Rotterdam? Sluit je aan bij de Rotterdamse Alliantie Gezondheidsvaardigheden.
Daarbij is er ruimte voor verschil: elke organisatie zet stappen op een manier en in een tempo dat past, maar altijd met dezelfde ambitie. Openheid en leren van elkaar staan centraal.
